کریتیک

گؤزللیغی تبلیغ ائدن  رسسام

      " گؤزل اولان و ياخشيليغي تبليغ ائدن اينجه صنعت خادیمی "  

  اون دوققوزونجی  عصرين سونلاريندا آتارشیست ايديالار تکجه ايشچي طبقه سی یوخ، عئيني زاماندا ادبي-اينجه صنعت عالمينه ده جيددي تاثير گؤسترميشدي. چوخلی  يازيچي و رسسام ایجتماعی انقلاب ايدياسيندان ايلهاملانيرديلار. بعضيلري اوچون بو ایدیالار يالنيز اؤیونچاغیدی ، اؤنلار اوغور و ثروت قازانديقدان سونرا بو اؤیونچاغی اؤپوب قیراغا آتدیلار. آیریلاري ايسه آنارشيزمه عؤمور بويو صاديق قالديلار. اونلاردان بيري ده مشهور رسسام کامل پزارودی (1830-1903) کی 2003نجی ايلده اونون اؤلومونون 100 ايلليگي قئيد اؤلوندی. 

  کمل پزارو کارايب دنيزينده صنعت توماس آداسيندا آنادان اولوب. اؤ  ايللرده بو آدا دانمارک حاکمییتی آلتیندایدی ، سونرادان ايسه آمریکایا ساتيلميشدي. گله جک رسسامين آتاسينین اصلی کؤکی پرتقال يهوديلریندنیدی. ، اؤ تجارتله مشغول ایدی و اومود بسله ییردي کي، اوغلو دا اونون يولونو داوام ائده جک. لاکين کمل آدايا گلن دانمارکلي رسسام فرتز ملبي (1826-1869) ايله تانيش اولدو و اونونلا بير يئرده ونزوئلايا گئتدي. 1855نجي ايلده تحصيل اوچون پاريسه گئتدي وگوستاو کوربنين شاگيردي اولدو و ژان باتيست کمل کورونون (1796-1875) تاثيريني اؤز اوزرينده حيسس ائله دي. پزارو 1857نجي ايلده سوئد آکادميسينده گله جک امپرسيونيستلر - ادوارد مانش، پيراگوست رنوار، پل سزان  ايله تانيش اولموش و اونلارلا دوستلوق رابطه سي قورموشدی. 

  فرانسه- پروس موحاريبه سي 1870نجي ايلده اونو انگلیسه مهاجرت ائتمه يه مجبور ائتدي، اؤرادا ژوزف ماللور ويليام ترنر اينگيليسلی رومانتيک رسسام (1775-1851) و جان کانستبل (1776-1837) رسسامليغينين تاثيري آلتينا دوشدی. فرانسايا قاييتديقدان سونرا پزارو سزان ايله بيرليکده لووانسن  ياخينليغيندا و پونتوازدا رسم چکمه يه دوام ائتدي. اونون رسملري داها ابستره اولماغا باشلاييردي. رسسام داها چوخ کندلي حياتيني و امگيني تصوير ائتمگي خوشلاييردي.

   بو گون رسیم سئوه نلر امپرسيونيست رسساملارين هر يئني سرگيسينه ايزديحاملا تاماشا ائديرلر. لاکين بو جريان يئني مئيدانا گلديگي دؤورده شيددتلي دؤزومسوزلويه معروض قالميشدي. 1874نجی ايلده مانه، پزارو، سيسلي، رنوار، سزان و دگا  طرفيندن تشکيل ائديلميش سرگي بوتون فرانسه مطبوعاتي طرفيندن اله سالينميشدي. زارافات اوچون اونلار اؤزلريني  " امپرسيونيست "  آدلانديرديلار. 3 ايلدن سونرا بو آد غورورلا تکرارلانيردي. 

   بير نئچه اينجه صنعت دلیله ري و کوللکسيونرين ماراغينا باخماياراق، رسملر چتينليکله ساتيليردي و عاييله سيني دولانديرماق اوچون پزارو چوخ ايشله مه يه مجبور اولوردی (اؤنون 7 اوشاغي وار ايدي). حتتا بعضي حاللاردا کيش و بويا آلماغادا پولو اؤلموردی. اونون ماددي وضعيتي آنجاق 1879نجی ايلده ياخشيلاشير. 1884نجی ايلده وازادا یئرلشير، اونون رسم سرگيلري آمریکادا اونا بؤيوک اوغور قازانديرير. 

  پزارو چوخ ائرکندن آتارشیست ايدئولوژياسینا سمپات اؤلور. او، سلطنت ین يئنيدن قورولماسينا قارشي اولاراق رسپوبليکا قورولوشونو دستکله ييردي، آما اؤنون مکتوبلاري گؤسترير کي، سيياستچيلره قارشي هئچ بير فيکري يوخ ايدي. آوانگارد-رسسام کيمي بورژوا جامعه و حاکيميتيني قبول ائلمیردی، اينسانين شخصيتي ايله فخر ائديردي. آنارشيزم پزارويا قبول ائتديگي گؤزلليک آنلاييشيني بیان ائتمه يه ايمکان وئردي. کرپوتکين، پرودون و کريوين فيکيرلري اونا ایجتماعی اينقيلابين قاچیریلماسینی اينانديرميشدي. 

   رسمين قورولوشونا گلديکده، پزارو بير مودت ژرژسيورا – فرانسه لی پست امپرسيونيست رسسام و پوانتيليزم اوسلوبونون ياراديجيلاريندان بيري (1859-1891) - و پل سيگناژ – فرانسه لی پست امپرسيونيست رسسام و  ژرژ سيورا ايله بيرليکده پوانتيليست اوسلوبونو  اينکيشاف ائتديرن (1863-1935)  و عینی حالدا  آتارشیست آخیمینا ياخينلاشدي و  " سيستماتيک بؤلمه " (نؤقته لر شکلينده خط و يا نئوامپرسيونيزم) متودونا قاییتدی. چئشیتلی آداملار و باخیشلارین تنقيدينه باخماياراق، 1890نجي ايلدن سونرا اونون سرگيلري بؤيوک اوغور قازاندي. 

   پزارونون اثرلرينده آنارشيزم آچيق شکيلده نظره چارپمير، بو تيپ رسملر اونون خوشونا گلميردي. او، داها چوخ پيزاژ و چئشیتلی پرتره لر چکيردي. اونون رسملرينده دؤلغون ياخمالار و بول ايشيق نظره چارپير. 1890نجي ايلدن سؤنرا شهر اطرافيندا (پاريس و راین دا) ياشاييب و ياراديجیلیق ائدیب. لاکين اونون آتارشیست ايده آلينا کندلي حياتي داها اويغون ايدي. کندلر و تارلالار اونون اوچون اوتوپييانين سمبولويدي. او، صنعتی اؤلماقدان هدف ، بو دونياني محو ائتمه دن، اؤنو گله جک نسيللره اؤتورمک ايسته ييردي. 

   پزارو فعاليتيندن داها چوخ ايدآللاريندا آتارشیست ايدي. 1899نجی ايلده هئيکلتاراش رودن، آتارشیست گريو، سينديکاليست اميل پوژه- فرانسه لی آنارکو-کمونيست (1860-1931) - و پاريس کمونینين قهرمان قاديني لويزا ميشل – فرانسه لی آتارشیست (1830-1905)-  ايله بیرلیکده سوسيال اينجه صنعت کلوبونا داخيل اولور. اؤ،  " صنعت اينجه صنعت اوچوندور "  آنلاييشيني مودافيعه  ائديردي.  " گؤزل اؤلان و ياخشيليغي تبليغ ائدن اينجه صنعت آنارشیزمدير "  - پزارو دئييردي. او، سياسيلشديريلميش اينجه صنعتين طرفداري دگيلدي و تارلا پوئزيياسيني رسمده تصوير ائتمک اوچون کندلي اولماغي مطلق حساب ائتميردي. پزارو ان گوجلو اينساني حيسسلري آیریلاري ايله بؤلوشمه يه جان آتيردي. گؤزل اينجه صنعت اثري، اونون فيکرينجه، بورژوايا قارشي اعتيراض ايدي. رسسام اوپتيميست ايدي و تئزليکله آتارشیست جامعه نین قورولاجاغينا اينانيردي کي، اورادا ديني و کاپيتاليست ايده يالاردان آزاد اولموش بو اينسانلار اونون صنعتينه قييمت وئرمگي باجاراجاقدي. 

   1890نجي ايلده پزارو قارداشي اوشاقلارينا 28 رسمدن عيبارت آلبوم چکدي. بونلار قطعييين اونون رسملرينه بنزمير، آما اونون عقيده سي تاماميله آيدين شکيلده حيسس اولونور.  " ايجتيماعي آلچاقليق "  آدلي آلبومدا پول، بيرژا، کاپيتال، دين، صاحیبکار، موزدلو فهله، يوخسوللوق، آجليق و اينتيحار آجي ديلله تصوير اؤلونوب. شکيللرده اونوره دومو- فرانسه لی رسسام، کاريکاتوريست و هئيکلتاراش (1808-1879) - و زولانين (اميل زولا) اوسلوبو آيدين نظره چارپير. اوميد بارريکادا ايله تصوير اولونوب، ياشلي فيلوسوفون گونشين دوغماسيني سئير ائتديگي رسم ايسه  " آنارخييا "  سؤزونو تشکيل ائدن حرفلرله احاطه اؤلونوب. پزارونون آلبومو - يوخسوللارا و رسساملارا يئر اولمايان جامعه نين بيرمعنالي ايتتيهام اولونماسيدي. 

   پزارو صلح سئوه ر اينسان ايدي، لاکين او واختکي آتارشیستلري فداکار سوءقصدلره تشويق ائدن موتيولري درک ائديردي. آتارشیست کازريو فرانسه پرزيدنتي کارنونو اؤلدوردوکدن سونرا  رپرسييادان قورتولماق اوچون رسسام بير نئچه آي بلژیکده گيزلنمه لي اولدو. بورادا مشهور آتارشیست- جغرافيياچي اليزه رئکليو – فرانسه لی فوتوگراف، يازيچي و آتارشیست (1830-1905)-  و بؤيوک شاعير اميل ورهارن - بلژيکلي يازيچي و شاعير (1855-1916) - ايله تانيش اولور. پزارو حکومت طرفيندن تعقيبه معروض قالانلارا بؤيوک ماددي يارديم گؤسترير، آتارشیست محبوسلارين اؤولادلارينا کؤمک ائديردي. ژان گريو  طرفيندن بوراخيلان آتارشیست قزئت  “Les Temps Nouvaux” بورجلاريني متمادي اولاراق اؤده ييردي. 1895نجي ايلده ياراديلان و 1914نجی ايله قدر فعاليت گؤسترن بو قزئتله آنارشيزمه رغبت گؤسترن بير چوخ اينجه صنعت آداملاري  ماکسيميليان ليوس – فرانسه لی نئوامپرسيونيست رسسام (1858-1941)- کروسس، سينياک، تئو وان ريسلبرگ - بلژیکلي نئو-امپرسيونيست رسسام (1862-1926) -  آريستيد دلاننوا، فليکس والوتون  - سوئد لي رسسام و گرافيست (1865- 1925 ) و تئوفيل ستيلين - سوئد اصيللي فرانسه لی  " Aristid Delannua"  رسسامي (1859-1923)امکداشليق ائديردي. پزارو اؤزو قزئت اوچون 3 ليتوگرافي چکميشدی و دايمي ماددي يارديم گؤسترميشدي. اونون خواهيشينه اويغون اولاراق رسسامليقلا مشغول اولان اؤولادلاري لوسين، ژرژ و رودو اؤز رسملريني قزئته یه  گؤندريرديلر. قزئتين ماليييه وضعيتيني ياخشيلاشديرماق اوچون او، همچنین اؤز رسملريني حرراجا چيخاريردي. 

    " درئيفوس ايشي "  زاماني اوکتاو ميربو – فرانسه لی ژورناليست، اينجه صنعت تنقيدچيسي و يازاري (1848-1917) - و ماکسيميليان ليوسايله بيرگه عدالتسيزلييه و آنتي سميتيزمه قارشي موباريزه آپارميش، لاکين قارشي وضعیتدن چيخيش ائدن دگا و رنوار ايله علاقه لريني کسمه لي اولموشدی. 

  پزارو ياراديجيليغي بوتون دونيادا تانينير. بو گون اونون ايسته نيلن شکلي وار-دؤولته برابردير. اونا چوخسايلي تدقيقاتلار حسر اولونوب، لاکين هاميسي اونون آتارشیست عقيده سيني قئيد ائتمکدن چکينير. 

  فرانسه شهري پونتوازدا 2004نجی ايلده رسسامين اؤلومونون 100 ايلليگي قئيد اولوندو. بورادا پزارونون خاطيره سينه موزه آچيليب. بورادا اونون بير دنه ده تابلوسونون اولماماسينا باخماياراق، چوخلو سايدا رسم و گراورلري وار. بورادا همچنین اونون اؤولادلارينين و بو رايوندا ايشله ين ديگر رسساملارين اثرلريني ده گؤرمک اولار. موزه ده فعاليت گؤسترن  " کمل پزارونون دوستلاري بیرلیگی " نين مقصدي جامعه نی پزارونون حيات و ياراديجيليغي ايله تانيش ائتمکدير. 

یازینین قایناقی:

http://www.kras.fatal.ru/pizarro.htm

“ЛЮБОЕ ИСКУССТВО АНАРХИЧНО, ЕСЛИ ОНО КРАСИВО И ИСПОВЕДУЕТ ДОБРО”