professor Nazan Bəkiroğlu
professor Nazan Bəkiroğlu
تورک ادبياتي نين سون چاغ سيمالاريندان بيري، پروفسور نازان بکيراوغلو خانيمدير. " ماوي لاله " ، " جومله قاپيسي " ، " يوسيف ايله زوليخا " و س. کيتابلارين مؤلفي اولان نازان خانيمين " آخشامين آغاسي " آدلي اثريني سيزلره تقديم اِديريک.
آخشامين آغاسي
هاوا ياغيشليغيدي. ايسلاق سکّولرده نرگيزلر آچيليردي – قوجاغيمدا دا بير دسته نرگيز واریدي.اتوبوس گؤزله ييرديم. بيردن نِجه اولدو بيلميرم، بير گوشه نين آرخاسيندان اونو گؤردوم. غريب بير شکيلده منيمله ايلگيله نيردي. اؤنجه آخشام ساعاتلارينين ساييني آرتيرديغي باشي بوشلاردان بيري ظن اتدّيم. باشيمي، «مندن سنه فايدا يوخدور» آنلامي ايله يوکلو چويررکن، اَينينده کي جبّه ني، باشينداکي عمامه و الينده کي قاميش قلمي فرق اتديم. قولتوغونون آلتيندا «لطایف ِ روايت ِاندرون» واردي. باخيشلاري قاپقارا و قاپقارانليق، هچ بير شي سؤيله مه دن الجه دايانميشدي. الجه دايانسا دا، فقط منه "گل " دييردي. يانينا گتديم، گولومسه دي. بو گولومسَنمَکده دادلي و اينجه، حساس بير شي واریدي. اليني اوزاتدي، آلماقلا آلماماق آراسيندا تردید اتديم. يولداشيم گؤرسَيدي نه ديردي گؤرَن؟ مني بير اؤلويه ده قيسقاناجاق دييلديمي؟ اليمي اوزاتديم. الي اود کيمييدي. گؤزلرينه باخديم. هم کوسگون، هم بير آز غضبلي، هم ده بير آز سويملي ايدي.
-بيليرسنمي – دئدی - من سنين طلبه لرينه اوخوتدوغون حميدين عمي سييَم. نجه دجل اوشاق ايدي او. بورايا سنينله دانيشماغا گلميشم. آنجاق بوردا اولماز، باخ، گؤرورسن، هامي بيزه باخير.
باخديم، دوغرودان دا گليب-کچنلر بيزه باخيرديلار. «سني اِوَه آپاريم» - دئدی. «اولماز – دئديم - اِودَه اوشاقلار گؤزله يير. هم ده صاباح بيرينجي کورسدا ايمتاحانيم وار، حمیددَن ده سوال حاضيرلاياجاغام " . «ليسه بير ير تاپاق» - دئدي. بومبوش دنيز کنارينا انديک. «متروک " کازينوسونون تاختا اوتوراجاقلاريندان بيرينده اوتوردوق.
" دئمَک مدنيت، بيليک و اؤزونو آپارماق فيلمين قوپدوغو يرده دونموردو. اوتوراجاقدا راحات–راحات اوتورموشدو. اوسته ليک، دئمک ايمتاحاندا بيزيمکيندن ده سوال حاضيرلاميسان" دیيَرکن دقّت اِله ديم کي، ايستيفاده اله ديگي کلمه لرين هاميسي تورکجه دير.
اصل مثله ني – نييه گلديگيني سوروشماق ايسته ييرديم کي، باشا دوشومَمیش کيمي باخدي و بير آز غضبلي «دمک سن ايدين، هه؟» دئدی. «نه من ايديم؟» - ديه سوروشدوم. " او حیکايه ني يازان " - دئدي. حس ائله ديم کي، ياواش–ياواش قيزاريرام. " ياخشي–دئدي—فيکيرلشديگيم کيمي دييلسن، نه بيليم، من اله بيليرديم ايري آدامسان». " سن کؤنلومه باخ دا»-دئديم. " دئمک–دئدی-مندن اون بير ايليمين رومانيني ايسته ييرسن. نييه بله تضادا دوشموسن؟ "
باشا دوشدوم، باشا دوشدوم، منيمله حسابلاشماغا گلميشدي. موصاحيبه ميز ترسينه آلينير بو دفعه ديه سن. " نييه سي اودور کي – دئدیم - سنين رومانين بوتون بير عوثمانلي نين روماني اولماياجاقدي؟ عوثمانلي نين تاريخي حاقيقتلري مني او قدر ده ايلگيلنديرمير، منه وثيقه لر دييل، شخصي حياتلار لازيمدير".
-ياووزون گؤزلوک تاخديغيني، پادشاهلارين ساچ، ساققال و ديرناقلاري نين گول سويويلا گوموش لگن لرده يويولدوقدان سونرا سورره آلايي ايله، دفن اولونماق اوچون حيجازا گؤندريلديگيني اؤيره نينجه يه کيمي نه لر چکميشم من بيليرسن هئچ؟ قالدي کي، بو تصنيفات شخصي حيات ساييلمير آخي. اؤز آراميزدير آنجاق، خرّمين ماه دورانلا ساچ–ساچا، باش-باشا گلنده، گولنوس سولطانين کنيزي گولبَيازي دنيزده ايتمه سينه شوکر ائديرم کي، باخ بونلار ايلگينجدير.
قارانليق، آنجاق تنها و سويملي گؤزلري نين آرخاسيندان منه باخيردي. ايکي قاغايي هايقيريشلار آتاراق باشيميزين اوستوندن کچديلر.
-باخ، - دئدیم - باخ بو قاغاييلارا. ساده جه اونلار منه بله قوسقوجا بير حیکايه وره بيلرلر. سن نه دوشوندون اونلار باشي نين اوستوندن کئچنده؟
-سن – دئدی - ياخين آتالاريندان بيريسينه بنزه ييرسن. او دا عوثمانليدان دانيشاجاق شکيلّر و رسّاملار ايسته ميشدي.
-حاقسيز دگيل اصلینده-دئدیم. مينياتورلرده نه قدر دونوق، نه قدر ساکت، نه قدر اله بير-بيري نين عينيسينيز.
-ائله يديک – دئدی - درس ورن بير ادا ايله. بيزيم ايچيميزده سيزينکي کيمي فيرتينالار يوخ ايدي. مسلمان صنعتکار آللاهين ياراتديغي نين بير بنزريني ياراتماقدان و اونو آچيقلاماقدان شدّتله قاچماليدير. بونو سن ده درسلرينده دفعه لرله دئمه ميسن؟
سوسدوم، داوام ائله دي:
-ياخشي، سنين او قدر حسرتيني چکديگين مدنيت نه ايدي، دوشون، اله بو سوسقونلوق دييلدي؟ بيز او مدنيتي، او مدنيت بيزي ميدانا گتيرمه ييب؟ اگر من سنين آرزولاديغين بير هوگو اولسايديم، لِوين مينياتور يوخ، درين منظره لر چکسَيدي، بيز بيز اولا بيلرديکمي؟ بوتون او عطارلاري، سليمي-ثالث لري، دده لري، قاليب لري، فضولي لري بسله ين و يارادان نه ايدي؟
قيزارديغيمي، قولاقلاريما کيمي قيزارديغيمي حسّ ائله ديم. بير آندا هر شيي آنلاميشديم. تورنجو کوچه لامپالاري ياندي، بير آندا قار ياغماغا باشلادي.
گؤزوم ميزين کنارينداکي «لطايف اندرون»ونا ايليشدي. بيردن:
- آنجاق آغام – دئدیم - سن سارايين رسمي واقعه نويسي دييلدين، اله دييل؟ يني يازماق مجبوريتين ده يوخ ايدي.
-بلي - ديه جاوابلادي.
و ايلک دفعه آچيغي ياخالانميش بير اوشاق کيمي باشيني ساللاييب گولومسه دي.
-ائله ايسه نييه؟ - ديه کؤورک بير سسله اصرار اله ديم – ائله ايسه نييه تام اون بير ايل، هم ده خاطره لريني يازماق احتيياجيني حس اِتدّين؟ و نييه اونلاري او قدر گيزلتديکدن سونرا سولطان عبدالمجيد دؤورونده نشر اتديردين؟
- او واخت – دئدی - هر شي دگيشميشدي. سوسقون و اؤز ايچينه قاپانميش مدنيت آرتيق يوخ اولماغا باشلاميشدي.
-يني – دئدیم - اويونون دادي قالماميشدي دا؟
-روايته گؤره، ددنين، پنجره لريندن چوخ سسلي فرنگ موسيقيسي نوتلاري فيشقيران سارايدان آيريلاراق بير ده گري دؤنميه جگي حجازا گئده نده، «آرتيق بو اويونون دا دادي قاچدي» دئدیگيني خاطيرلاديم.
-يني - ديه علاوه اتديم - «قديم مينياتورلردکي جنّت دوشونجه سي يوخ اولموشدو. هر حرفي گؤزله ين ملکلر ده اوچوب گتميشديلر. لاپ ان بيرينجي زولفلو اليفلرين يانيباشينداکي حرفلر چيخيب گتدي».
- بلي! - دئدی. بلي، دي–ديه ايچيني چکدي.
ينه اوله قاييتديم:
- آنجاق – دئدیم - سن، اويونون دادي قاچمادان دا اون بير ايل يازدين، يوخسا آچيغا تام چيخماميش بير يازما هوس ميدير؟ اؤزونو ايفاده آرزوسومويدو؟ يوخسا سن ده اويونون داديني قاچيرانلاردانمييدين؟
باياق کي گولوش دقيقلشدي، " اونوتما - دئدی - من حمیدين عميسي يم. داها دقيقي حمید منيم قارداشيم اوغلودور… من ياواش–ياواش گئديرم – دئدی، اليني تکرار اوزاتدي - نجه ده اينجه سن ".
اوچونجو دفعه قيزارديغيمي حس ائله ديم. " بيزه گلمه دين ده – دئدی - چوخ ايستيرديم " . دئدیم " بلکه گلن دفعه گئدريک». " يوخ – دئدی - اينانميرام. امتحانين اولماسايدي گويا گله جکدين؟! " بلي، ديه دوشوندوم، اصل مثله «يوخلوقلارين بيزده اورتايا چيخارديغي بوشلوق دويغوسو»ندادير. دئمک تانپينار حاقلييدي. يني تيکيلميش و سمنت قوخوسو وئره ن بير سوليمانيييه، دؤزمک چتين اولاردي هر حالدا. " سن - دئدی - آنجاق بوردان بسلنه بيلر و يازا بيلرسن " . " آما – دئدیم - چوخ آغري چکيرم. ايچيمده کي فيرتينالارين سن ده فرقينده سن. مگر منيم مساژلاريم سني بورايا کيمي گتيرمه دي؟ "
" من – دئدی - بير آز فرقلييم. سني بختي گتيرنلردن سايماق اولار. باخ، بودور، ايلگيله نيرسن کئچميشينله. آنجاق بوتون او آدي اولمايان فقيرلري، حقيرلر چوخ دا ديله گتيرم… ناراحات ائتمه اونلاري. بير آنين ايچريسينده تماما" يوخ اولا بيلرلر " .
" ياخشي – دئدیم - بس من نه ایليه جگم ايندي؟ سيزدن بيزه نه قالاجاق؟ بوتون قاپيلاري باغلاياق؟ "
" سهو باشا دوشدون ديه سن – دئدی. - بيزسيز هچ نه اولاجاقسينيز. بيزلر البته بونو بيليريک. بير حياتيميز واردي. سن چشمه نوری هچ واخت تانيمادين». گؤزلري دالدي. «مني دانيشديرما – دئدی. - بيزي تاپماق سيزه دوشور، بيزه دييل " .
" نه قورخونجدور بو. سيزي تاپماق بيزيم بوينوموزا دوشور. …سيزسيز بيز هئچيک. و سيز هميشه سوساجاقسينيز. بس بو چشمه نور کيمدير بله؟ " – ديه سوروشدوم. قار گوجلندي. کولک اسدي. اوزاقدان بير گَمي فيت وردي. قاغاييلار سس–سسه وريب باشيميزين اوستوندن کچديلر. آغا، قاغاييلاري گؤزلرييله تعقيب ائتدي. «سوس –دئدی - سوروشما، سوس تکجه». بو دفعه اليني " الوداع " دييرميش کيمي قالديردي. نملي گؤزلرييله گولومسيه رک گؤزلريمه باخدي. " سن – دئدی— بو قدر اميدسيزلييه قاپيلما. بيزي تاپماغا بيزدن قالانلار بس ائده جک".
اله سوسقون، قارانليغين ايچينده، قولتوغوندا لطايف ِ اندرون، جبّه سي نين اتکلري کولکده هاوالانا–هاوالانا اوزاقلاشدي، يوخ اولدو، گتدي.
اوکتای حاجی موسالی