مارتین هایدگر
در این مقاله ضمن بررسی فعالیتهای نظری مارتین هایدگر در خصوص بسط زبان شعری فلسفه ، مبانی مطالعاتی و اسلوب تئوریک وی در حوزه ی لغت شناسی مورد تاکید قرار گرفته است . گر چه عده ای هایدگر را فیلسوف مدافع فاشیسم می شناسند ، اما در عین حال مباحثات نظری وی با حلقه ی فلسفی مکتب فرانکفورت حائز اهمیت است. در نامه ای بتاریخ بیستم ژانویه 1948 هایدگر خطاب به هربرت مارکوزه می نویسد:´برای بررسی مشروعیت و معقولیت اقامه ی اتهامات برعلیه رژیمی که موجب مرگ میلیونها یهودی شده ..." می توانم این نکته را اضافه کنم که اگر به جای واژه ی "یهودی" کلمه ی " شهروندان آلمان شرقی " را به کار می بردی ، آنگاه قضیه از دید یکی از متحدین جنگ بر علیه نازیها توجیه پذیرتر می شد .با این تفاوت که هر آنچه بعد از 1945( اشاره به تبعیدهای انجام گرفته در حکومت شوروی ) اتفاق افتاده همه اطلاع دارند ، در صورتیکه ترور خونین نازیها از مردم آلمان پنهان نگهداشته شده بود.( Berel Lang, Act and Idea in the Nazi Genocide,
مارتین هایدگر
پوئتيک ديلله دانيشان فیلسوف
مارتين هایدگر (1889-1976) میلادی عصرده ان چوخ کتابي چاپ اولونموش مولفدير. اونون اؤزونون 1973-جو ايلده حاضرلاديغي لیستده کتابلاري نين سايي يوز جلد گؤستريلميشدير. بو تقریبا” اوتوز مين صحيفه دئمکدير. اونون فعال ياراديجيليق دؤورو نه آز، نه چوخ آلتميش ايله (1912-1970) ياخيندير.
بو مقاله ده آلمان متفکري هایدگرين فلسفي اندیشه سی يوخ، اونون اساسا" کتاب آنلاييشي ايله علاقه دار گؤروشلرينه توخونولاجاق، او جمله دن اونون نئجه اوخوماسيندان، مطالعه ده اساسا" کيملره اوستونلوک وئرمه سيندن، نئجه کتابلار يازماسيندان، کتابلاري نين نئجه اولماغيني ايستمه سيندن، بونلاردان علاوه ديليندن، اسلوبوندان و.س. سؤز آچيلاجاقدير.
بشر اولجه اوخوماقي، سونرا يازماقي اؤيرنميشدير. اينسانلار ايلکين گؤيوزونو اوخويوب اقليمي معين لشديرميش، اولدوزلارين دوزولوشونو اوخويوب سمتي آختاريب تاپميش، ايزلري و لپيرلري اوخويوب اوون يئريني دقيقلشديرميش، يادا تهلوکه دن يايينا بيلميشلر. بو تاريخي مقامين، مجازي ده اولسا، چوخ ماراقلي معناسي اوندان عبارتدير کي، اينسان اوخومادان يازا بيلمه ميشدير و بيلمز.
اولدوقجا چوخ يازان بير متفکر کيمي هایدگر هم ده، چوخ اوخوموش، کفايت قدر اطرافلي و درين فلسفي سوادا مالک اولموشدور. او، هگل کيمي فیلسوفلاردان فرقلي اولاراق، هميشه و آنجاق غرب فلسفه سي نين پروبلماتيکاسي ايله مشغول اولسا دا، بو پروبلماتيکاني بوتون اينجه ليکلرينه کيمي و سون درجه ياخشي اؤيرنميشدير. هایدگر اؤز فیکرلريني فورمالاشديرارکن، ارسطو، هوسرل، برگسون، ديلتهئي، نیچه کيمي فیلسوفلارين، هؤلدرين کيمي شاعيرلرين و داستايوسکي کيمي يازيچيلارين گؤروشلرينه اساسلانسا دا، خوصوصيله، پرسوکراتيک متفکرلره (اناکسيماندر، هراکليت، پارمنيد) داها چوخ استناد اتميشدير. او، هله ليتسيده اوخودوغو ايللردن باشلاياراق، ياراديجيليغي نين سون ايللرينه کيمي هر گون معين ساعاتلاردا بو متفکرلردن قالان فراقمنتلري دؤنه-دؤنه اوخوموشدور. اونون ياراديجيليغي ايله ياخيندان تانيش اولدييقدا بيز گؤروروک کي، هایدگر کنفوتسي نين سؤزونو هئچ واخت اونوتماميشدير: " دوشونمه دن اوخوماق واخت ايتيرمکدير " . بير سؤزله، هایدگر اوخو ساوادي ايله کيفايتلنمه ميش، دوشونه رک، ياراديجي اوخوموشدور. او، تئز-تئز، حتّی ان آپايدين ساييلان مثله لري تزه دن آراشدیرمادان چکينمه ميشدير.
هایدگر معاصر آلمان ديلي نين اؤزونه مخصوص و بنزرسيز استيليست دير. اونون ديلي فوق العاده غلیظ و سون درجه گؤزلدير. بو ديل او قدر اسرارانگيزدير کي، اونا، بير آز مبالغه لي ده اولسا، " هایدگری " ده دئمک اولار. بئله کي، بير واختلار هایدگرين ديلينه بعضي دايره لرده، ياري شوخلوق، ياري جدي، " هایدگرمک " و يا " هایدگرله مک " ( " هايدگرين " ) آدي دوغرودان دا وئريلميشدير. او، يازارکن هميشه قارانليق، چوخ معنالي و مايستيک اولماغا جهد ائدير. بو مقصدله او، سؤزلري ايلکين اتيمولوژيک معنالاريندا ايشله دير، اونلاري هجالاياراق يازير و کانت، هگل کيمي کلاسيک فیلسوفلارلا مقايسه ده اولدوقجا قيسا جمله لر قورور. بونونلا او، استتيک آفوريزميکليگي و چوخ معنالي، هراکليتيان ميستيکليگي تامين ائدير. مثلا"، او يازير: " وارليق-اؤزودور " ، " قورخو يوخلوغو آشکارلايير " . هایدگر فيلولوقلاري عصبيلشديرسه ده، آلمان ديلي نين گرامری قايدالاريني پوزماقدان بئله چکينمير. مثال اوچون او اسملري فعللشديره رک يازير: " يوخلوق يوخور " ، " شئي شئيير " .
هایدگرين اؤز کتابلارينا وئرديگي آدلار دا چوخ ماراقليدير: " وارليق و زمان " ، " زمان و وارليق " ، " يول ايشارتلري " ، " تفکر نه دئمک(د)دير؟ " ، " ندير بو- فلسفه؟ " ، " مئشه يولاري " و س. بو اثرلر آلمانديللي فلسفه نين میلادی عصره ده ک شئدئورلريدير و اؤز مولفينه " میلادی عصر تفکرونون گيزلي کرالي " آديني قازانديرميشدير.
هایدگر اؤز تفکرونون گئديشاتيني يولا اوخشاتميش و اؤزونو ده هميشه " يولدا اولان متفکر " حساب ائتميشدير. فیکرلريندکي دييشيکليکلرين ده يول دؤنگه لري کيمي ايضاح ائديلمه سيني ايسته ميشدير. کتابلاري نين ايسه اؤز " تفکر يولو " نون آيري-آيري آنلاري، پله لري سايميشدير.
هایدگر کتابلارينا آنلاييشلار سيياهيسي قويماميش، اؤز ناشرلريندن ده بو آرزوسونا ر عايت ائتمه لريني طلب ائتميشدير. اؤز تفکر دوزومونو يول اوبرازينا ياخين حساب ائدن بو فیلسوف، فیکرلريندن سيتاتلار اخز ائديلمه سيني دئييل، بوتؤو بير معنا چيخاريلماسيني ايسته ييردي.
متفکر اؤز اثرلري نين باشقا ديللره ترجمه ائديلمه سيني ده آرزولاماميشدير. انگليسجه يه ائديلميش بير-ايکي ترجمه ني اولجه آلقيشلاسا دا، سونرادان بينمه ميشدير. (هایدگر عمومیتله انگلیس ديلينه و انگلیسديللي کتابلارا، دئمک اولار کي، ماراق دويماميشدير). چونکي هایدگر بئله حساب ائدير کي، فلسفه انفورماتيک ديلله يوخ، پوئتيک ديلله دانيشير. " تفکر وارليغي نظمه چکير " . ترجمه چيليک ايسه پوئتيزمين روحونا ياد اولدوغوندان، او، اؤز پوئتيک تفکرونه انفورماتيک چئوريليشي روا گؤرمه ميشدير. تکجه بونو دئمک کيفايتدير کي، هایدگرين اثرلري نين اونون اؤز ترمينولوژياسي و اوسلوبو استفاده ائديلمه دن، حتّی يازيلديغي آلمان ديلينده، خلاصه سي و يا اجمالي بوگونه کيمي ممکن اولماميشدير. بو ايسه او دئمکدير کي، هایدگر عوضديلمز کلمه لر و اوسلوب سئچميشدير. باشقا سؤزله، هایدگرين طلبي بير متفکر کاپريزي دئييلدير، عکسينه مؤحکم بحث و مدافعه اولونان اساسلارا مالکدير.
فیلسوفا استعدادلا ياناشي سواد هاميدان-عاليمدن، صنعت آداميندان، دين آداميندان، دوولت رهبريندن داها چوخ لازيمدير. گؤرونور کي، بو فلسفه نين باشقا ساحه لره نسبتا” داها چوخ تاريخيليگي ايله علاقه داردير. بونا گؤره ده، فیلسوفلار عادتا" چوخ گئج، ياواش و چتينليکله يئتيشير. بير سؤزله، کتاب هاميدان چوخ فیلسوفون غذاسيدير.
فیکر تاريخينده آدي ايله تانينان، زمانلار اؤتدوکجه کؤهنلمه يه ن، توکنمه يه ن کتابلار واردير. بو کتابلار بوگونکي پست مدرن محصوللارين عکسينه اولاراق، بير دفعه اوخوندوقدان سونرا، تعبير جايزسه، استهلاک ائديلديکدن سونرا آتيلمايان، اوستونه دؤنه-دؤنه قاييديلان آبيده لردير. بئله معنوي آبيده لر دايم " بيروخوماقليق " ( " بيردفه ليک " ) کتابلارا ميدان اوخويوبلار و اوخويورلار!
بؤيوک کتاب او کتاب دئييلدير کي، او دايم عینی يولو گؤسترسين. بئله اولموش اولسايدي انسیکلوپدیالار بشرين ان قييمتلي شئدئورلري ساييلارديلار. بؤيوک کتاب او کتابدير کي، او اوخونوب قورتارديقدان سونرا يئنيدن باشلانير، اوخوجوسونو هر اوخونوشدا يئني يول آيريجلارينا گتيرير، قاتباقات آچيلير.
ابدييين عینی جاوابي وئرن کتاب يوخ، هميشه يئني سواللار يارادان کتاب بؤيوک کتابدير. هایدگر دايم بئله کتابلار يازماق ايسته ميش و ايناملا دئمک اولار کي، بونو باجارميشدير دا. او، حساب ائدير کي، فلسفه ده کؤکلو سواللار هئچ واخت، ان ياخشي جاوابلا دا اولسا، آرادان قالخمير. ابدي جاوابلار يوخ، ابدي سواللار واردير! ديگر طرفدن، يئني جاوابلار يئني سواللارا کؤرپو تشکيل ائديرلر. نئجه دئيئرلر، " يئني ايشيقلار يئني قارانليقلاري گؤسترمک اوچوندور. " تسادوفي دئييل کي، هایدگر اکثر کتابلاريني و کونفرانسلاريني سواللارلا، سوال جمله لري ايله بيتيرميشدير.
هایدگرين 1927-جي ايلده چيخان ايلک اساس کتابي (وارليق و زمان) آلمان فلسفه سينه فؤوقل-اثر کيمي دوشموش، مولفيني افسانويلشديرميشدير. او واخت بو کتابين ايلک تدقيقاتچيلاريندان بيري بئله دئميشدير. " بيي کتابلا دونيا فلسفه سينده يئپيئني بير صحيفه آچيلير " (بوللنوو). هایدگرين بوندان سونرا ياريم عصر عرضينده يازاجاغي بوتون کتابلار، وئره جگي بوتون کونفرانسلار صبيرسيزليکله و اينتيظارلا گؤزله نيلميش، اونا آلمان فلسفه سي نين اوميدي کيمي باخيلميشدير.
بير واختلار هایدگرين معليمي هوسرل حاقيندا دئييلن بير فکري بورادا اونون اؤزو اوچون ده دئمک اولار: " او، بوتون کتابلاريندا هميشه باشلانقیجدادير، دايم يئنيدن باشلايير، هر دفعه ايلک آدديميني آتير " (م.پونتي)
(2004)