عمادالدین نسيمي 

  ياراديجيليغي نين ايلک دؤورلرينده نسيمي ده اوستادي نعیمی کيمي صوفیزم موضعینده دايانير و تانينميش صوفی شیخی شبلی نين تعلیمیني دوام ائتديريردي. بو مرحله ده شاعر اؤز اثرلريني  " حسینی " ،  " سید حسینی " ،  " سید "  تخلّصلري ايله يازير. اما اونونجی عصرين صوفی ايران فيلسوف-شاعري حسین حلاج منصورون تعلیمی نسيمي نين روحونا داها ياخين ايدي. ايلک دفعه  محض او دئميشدي کي،  " انا الحق "  بو جور کفر ساييلان فيکيرلرينه گؤره حلاج منصور دايم ت’قيبلره م’روز قالميش و نهايت، اؤز عؤمرونو دار آغاجيندا باشا وورموشدو. عقيده سي اوغروندا بو جور فداکارليق گؤسترمه يه حاضر اولان نسيمي ده منصورا حيران کسيلميش و اؤز اثرلرينده اونو ترنم ائتميشدي. ماراقليدير کي، شاعر حروفی تعلیمیني قبول ائتديکدن سونرا دا حلاجا وورغونلوغوندان قالماميشدي. بو سؤزلري معین معنادا نسيمي نين اوزون مدت صادق قالديغي صوفی فلسفه سي حاقدا دا سؤيله مک اولار. بونونلا علاقه دار اولاراق، زمرد قلیزاده يازير:  " نسيمي ياراديجيليغي نين مرکزينده ليريک قهرمانين عاشيق اولدوغو، اونو يوکسلدن، کاميللشديرن و اؤز نورونا غرق ائدن گؤزل-آللاه دايانير. انسان اوچون ان يوکسک، علوي دويغو همين سئوگيلي نين وصالينا يئتيشمک، اونا قووشماق، اوندا اريگيب يوخ اولماقدير. شاعر يازير کي، عشقي گناه سايانلارين سؤزلرينه باخماياراق، او، بو يولدان چکينميه جک. چونکي يالنيز بو يول انساني تانرييا، حقیقته چاتديرا بيلر. "  داها سونرا اوخويوروق:  " اما تدريجا" نسيمي نين دونياگؤروشونده صوفیليک حروفیليکله عوض اولونور. بو، هر شئيدن اؤنجه شاعرين پانتئيست گؤروشلرينده کي  دييشيکليکده عکس اولونور. بو گؤروشلرين اساسيندا آرتيق عشق و سرخوشلوق دئييل، حرف، عاغيل دايانماغا باشلايير. بو زاماندان اعتبارا" نسيمي فلسفه ده نعیمی نين ياراتديغي حروفیلييه تاپينير و اونون اساس مدعالاريني تبليغ ائدير. آنجاق نسيمي نين تبليغ ائتديگي حروفیليک هئچ ده نعیمی نين ياراتديغي تعلیمین عئينيله تکراري دئييل. "  

  نسيمي ياراديجيليغي نين آنا خطي انسانين آللاهلا عئينيلشديريلمه سي و ايلاهيليگي ايده ياسيندان کئچير. نسيمي نين بو دوشونجه لريني پوئتيک طرزده ايفاده ائله ين مشهور شعر یده فکريميزي ثبوت ائدير: 

  منده سيغار ايکي جهان، من بو جهانه سيغمازام، 

  گؤهري لامکان منم، کؤن و مکانه سيغمازام. 

  عرشله فرش و کاف و نون منده بولوندو جمله چون، 

  کس سؤزونووو ابصم اول، شرح و بيانه سيغمازام. 

  کؤن و مکاندير آيتيم، ذاتي دورور بدايتيم، 

  سن بو نيشانلا بيل مني، بيل کي، نيشانه سيغمازام. 

  کيمسه گمان و ظن ايله اولمادي حق ايله بيليش، 

  حقي بيلن بيلير کي من، ظن و گمانه سيغمازام. 

  صورته باخ و معنی ني صورت ايچينده تاني کيم، 

  جسم ايله جان منم، ولي جسم ايله جانه سيغمازام. 

  هم صدفم، هم اينجييم، حشرو صراط ادينجييم، 

  بونجا قوماش و رخت ايله من بو دکانه سيغمازام. 

  گنجي-نهان منم من اوش، عئيني-عيان منم، من اوش، 

  گؤوهري-کان منم من اوش، بحروو کانه سيغمازام. 

  گرچي محيطي-اعظمم، آديم آدمدير، آدمم، 

  دار ايله کونفکان منم، من بو مکانه سيغمازام. 

  جان ايله هم جهان منم، دهريله هم زامان منم، 

  گؤر بو لطيفئيي کي من، دهرو زمانه سيغمازام. 

  انجم ايله فلک منم، وحي ايله هم ملک منم، 

  چک ديليني و ابصم اول من بو ليسانه سيغمازام. 

  ذره منم، گونش منم، چار ايله پنج و شش منم، 

  صورتي گؤر بيان ايله، چونکي بيانه سيغمازام. 

  ذات ايليم صفات ايله، قدر ايليم برات ايله، 

  گول شکرم نبات ايله، بسته دهانه سيغمازام. 

  نار منم، شجر منم، عرشه چيخان هجر منم، 

  گؤر بو اودون زبانه سين، من بو زبانه سيغمازام. 

  شمس منم، قمر منم، شهد منم، شکر منم، 

  روحي-روان باغيشلارام، روحي-روانه سيغمازام. 

  گرچي بو گون نسيمييم، هاشيمييم، قريشييم، 

  بوندان اولودور آيتيم، آيت و شانه سيغمازام. 

(آزویکیپدیا)